Elementarz gimnazjalisty


Test humanistyczny

Test przygotowany przez ekspertów Centralnej Komisji Egzaminacyjnej

Humanistyczne
Następny
Spis testów
Wybór pytań
Index

Zadanie 5. (0-1)


Tradycją jest już, że najważniejsze święta są ustawowo wolne od pracy. Kto o tym zadecydował?

A. Sejm,

B. Rada Ministrów,

C. ogół obywateli,

D. władze kościelne.



W przeddzień świąt, kiedy w domach zapanował ład i porządek, przygotowywano się do tzw. święconego (potocznie święconki). Zwyczaj ten jest powszechnie stosowany
w polskich domach do czasów współczesnych. Jedynie na Pomorzu oraz na Warmii i Mazurach zwyczaju tego dawniej nie znano. Upowszechnił się on tam dopiero po roku 1945.

Skład święconego mógł być różny. W koszu znajdowało się więc wszystko to, co człowiek pragnął mieć w nowym roku pod dostatkiem. Baranek zaczął pojawiać się w koszykach ze święconką dopiero w okresie między pierwszą a drugą wojną światową.

Pierwszy dzień świąt wielkanocnych spędzano zwykle w gronie rodzinnym. Poświęcone produkty rodzina spożywała uroczyście podczas śniadania, dzieląc się jajkiem i składając sobie życzenia.

Początkowo okres świąteczny obchodzono w Kościele cały tydzień, później (tzn. od 1094 roku) skrócono go do trzech dni. Ostatecznie papież Pius VI w 1775 roku zalecił ograniczenie czasu Wielkanocy do dwóch dni. Praktyka ta utrzymała się do czasów współczesnych.

W zwyczajach ludowych, które powstały przed XVIII wiekiem, czas Wielkanocy rozciąga się tradycyjnie na okres trzech dni, czyli od niedzieli do wtorku. Większość starych obrzędów ludowych wiąże się z drugim i trzecim świątecznym dniem.

Wielkanocny poniedziałek, nazywany też lanym lub mokrym poniedziałkiem, dniem świętego lejka, oblewanką, polewanką, dyngusem lub śmigusem-dyngusem, to dzień powszechnego polewania się wodą. Pierwsze wzmianki o dyngowaniu spotykamy już w XV wieku.


W drugim i trzecim dniu Wielkanocy odbywało się na polskich wsiach obwożenie kogutka (kurka), chodzenie z gaikiem-maikiem, nowym latkiem, królewną itp. Popularną tradycją było też chodzenie po domach przebierańców składających życzenia i zbierających datki. Zwyczaje te stanowią pozostałość przedchrześcijańskiego wiosennego cyklu obrzędowego.


Na podstawie: Wielkanoc w polskiej kulturze, red. M. Borejszo.



Strona utworzona dnia 18-11-2001