Elementarz gimnazjalisty


Test humanistyczny
Zainspirowani przeszłością

Test przygotowany przez ekspertów Centralnej Komisji Egzaminacyjnej

Humanistyczne
Następny
Spis testów
Wybór pytań
Index

Zadanie 3. (0-1)

Wyrazy: apogeum, rekonstrukcja, apoteoza świadczą o przynależności powyższego tekstu do stylu:

A. potocznego,

B. urzędowego,

C. naukowego,

D. poetyckiego.




Jan Matejko, "Rejtan. Upadek Polski" (fragment), Zamek Królewski w Warszawie

Rejtan - czyli raport ambasadora(1)

wg obrazu Jana Matejki


Wasze Wieliczestwo (2), na wstępie spieszę donieść:

Akt podpisany i po naszej myśli brzmi.

Zgodnie z układem wyłom w Litwie i Koronie

Stał się dziś faktem, czemu nie zaprzeczy nikt.


Muszę tu jednak wspomnieć o gorszącej scenie,

Której wspomnienie budzi we mnie żal i wstręt,

Zwłaszcza że miała ona miejsce w polskim sejmie,

Gdy podpisanie paktów miało odbyć się.


Niejaki Rejtan, zresztą poseł z Nowogrodu (3),

Co w jakiś sposób jego krok tłumaczy mi,

Z szaleństwem w oczach wszerz wyciągnął się na progu

I nie chciał wpuścić posłów w uchylone drzwi.

Koszulę z piersi zdarł zupełnie jak w teatrze,

Polacy - czuły naród - dali nabrać się:

Niektórzy w krzyk, że już nie mogą na to patrzeć,

Inni zdobyli się na litościwą łzę.


Ponińskij wezwał straż - to łajdak jakich mało,

Do dalszych spraw polecam z czystym sercem go,

Branickij twarz przy wszystkich dłońmi zakrył całą,

Szczęsnyj-Potockij był zupełnie comme il faut (4).


(...)


Tak przy okazji - portret Waszej Wysokości

Tam wisi, gdzie powiesić poleciłem go,

Lecz z zachowania tam obecnych można wnosić,

Że się nie cieszy wcale należytą czcią.


(...)


Skłócony naród, król niepewny, szlachta dzika

Sympatie zmienia wraz z nastrojem raz po raz.

Rozgrywka z nimi to nie żadna polityka,

To wychowanie dzieci, biorąc rzecz en masse (5).

(...)

1980

Jacek Kaczmarski, "Rejtan - czyli raport ambasadora",

na podstawie: B. Kasprzakowa, "Radość czytania", Poznań 1998


(1) ambasadora - tu: Nikołaja Repnina, ambasadora rosyjskiego w Rzeczypospolitej

(2) Wasze Wieliczestwo - Wasza Wielmożność

(3) Nowogrodu - tu: Nowogródka

(4) comme il faut - jak trzeba, jak należy

(5) en masse - ogólnie, całościowo